Ontzwangeren: dit doet je lichaam na de bevalling

Ontzwangeren: dit doet je lichaam na de bevalling

Het herstel van je lichaam na je zwangerschap wordt ook wel ‘ontzwangeren’ genoemd. Wat zijn de lichamelijke verschijnselen en hoe ga je hiermee om? Lees hier wat je allemaal kunt verwachten van het ontzwangeren.

Hoe lang ontzwangeren?

‘Negen maanden op, negen maanden af’, wordt wel eens gezegd. Met andere woorden: na negen maanden zwangerschap heb je negen maanden nodig om weer de oude te worden. Je kunt moe of prikkelbaar zijn of een onbestemd gevoel hebben. Sommige jonge moeders hebben echt negen maanden nodig om volledig te herstellen, anderen lijken nauwelijks ergens last van te hebben. Er zijn ook vrouwen die er langer over doen, het verschilt per individu. Toch gaan de meeste zwangerschappen en bevallingen gepaard met een aantal kwalen waar je wel even tijd en aandacht aan moet besteden.

Ongemakken tijdens het ontzwangeren

Dit zijn de acht meest voorkomende kwalen en ongemakken tijdens het ontzwangeren:

1. Naweeën

De eerste 3 à 4 dagen na de bevalling kun je last hebben van krampen, variërend van lichte buikpijn tot hevige menstruatiepijn. Deze naweeën zijn nodig om de (krimpende) baarmoeder weer in de oude vorm te krijgen. Je verliest ook bloed: zodra de baarmoeder samentrekt, wordt deze gezuiverd. Geef je borstvoeding? Ga eerst plassen voordat je gaat voeden. Het voeden zorgt dat je naweeën krijgt en dat de baarmoeder sneller krimpt. Na een tweede of derde zwangerschap zijn de naweeën vaak heviger, omdat de baarmoeder dan minder elastisch is dan de eerste keer en wat vaker en heviger moet samentrekken om de oude vorm te krijgen. Dat kan vervelend zijn, maar bedenk: hoe meer naweeën, hoe eerder de baarmoeder terug in shape is.

Tegen de pijn

  • Een rugmassage kan afleiden van de kramp in je buik.
  • Een warme kruik of een warme douche kan de pijn verlichten, net als wanneer je ongesteld bent.
  • Je kunt een paracetamol nemen tegen de pijn, ook als je borstvoeding geeft. Houd je wel aan de aangegeven dosering. Medicijnen en borstvoeding: wat mag wel en wat mag niet.

tip

2. Stuwing

Veel moeders krijgen er in meerdere of mindere mate mee te maken tijdens het ontzwangeren: stuwing. Zo’n drie tot vijf dagen na de bevalling (of zelfs een paar dagen later) kunnen je borsten gespannen, pijnlijk en warm aanvoelen. Die pijn wordt veroorzaakt door het op gang komen van de melkproductie en een verhoogde doorbloeding.

  • Geef je borstvoeding? Leg je baby de eerste 38 uur zo vaak mogelijk aan en laat hem goed drinken. Afkolven kan ook, maar niet te veel. Anders (over)stimuleer je de melkproductie en zit je een paar dagen later met hetzelfde probleem.
  • Heb je (te veel) last van de stuwing? Wikkel een ice pack uit de vriezer in een hydrofielluier en leg deze op de pijnlijke plek.
  • Een tip die al jaren wordt toegepast: leg koolbladeren op de pijnlijke, gloeiende plek. Leg deze van tevoren even in de koelkast of de vriezer.

3. Verstopping

Over de eerste keer ontlasting na de bevalling heb je waarschijnlijk niet nagedacht tijdens je zwangerschap. Goed om te weten: hoe langer je wacht, des te groter de kans dat het pijn doet en de kans op verstopping (obstipatie). Belangrijk is dat je zo ontspannen mogelijk bent. Voel je dat het zover is? Neem de tijd en probeer zo min mogelijk kracht te zetten. Neem desnoods een tijdschrift of de iPad mee. Gebruik geen vochtig geparfumeerd toiletpapier, maar een lauwwarm washandje.

  • Je lijf houdt van regelmaat. Probeer te eten op vaste tijdstippen en sla geen maaltijden over.
  • Eet vezelrijk voedsel zoals fruit (mango’s, pruimen, peren met schil en bosvruchten), muesli, volkorenproducten en lijnzaad.
  • Vermijd vet eten, bananen, wit brood, rijst, hardgekookte eieren, te veel koffie en thee.
  • Drink voldoende water: zo’n 1,5 tot 2 liter per dag.

4. Aambeien

Tijdens de zwangerschap en na de bevalling krijgen veel vrouwen last van aambeien, een uitstulping aan de binnenkant van de anus. Aambeien kunnen ook ontstaan door het persen tijdens de bevalling. Ze kunnen geen kwaad, maar zijn soms wel pijnlijk en zitten op een ongemakkelijk plek. Het goede nieuws is dat ze goed te behandelen zijn.

  • Zie ook bovenstaande tips tegen verstopping: beweeg, drink voldoende water, vermijd vet, eet regelmatig en kies voor groenten, fruit en vooral vezelrijk voedsel.
  • Probeer in beweging te blijven. Kijk samen met de kraamverzorgende wat mogelijk is, zo vlak na de bevalling.
  • Stel je wc-bezoek niet uit. Uitstel kan de ontlasting harder maken.
  • Neem de tijd op het toilet, probeer niet te persen.
  • De huisarts kan lidocaïnezalf voorschrijven. Die heeft een verdovende werking.

5. Urineverlies

Nog zo’n ongemak tijdens het ontzwangeren: urineverlies, als je bijvoorbeeld moet niezen of lachen. De afgelopen maanden en vooral tijdens de bevalling (als je geen keizersnede hebt gehad) is je bekkenbodem zo opgerekt dat je blaas en plasbuis op een andere plek in je bekken terechtkwamen.

Oefeningen

Met speciale oefeningen tegen urineverlies kun je de bekkenbodemspieren trainen, zodat ze weer sterker worden. Als het goed is, kun je na verloop van tijd weer onbezorgd niezen.

tip

6. Vloeien

Het is normaal dat je na je bevalling bloed en wondvocht verliest. Het vloeien duurt ongeveer vier tot zes weken. Deze afscheiding wordt ook wel lochia of kraamvloed genoemd en is afkomstig uit je baarmoeder. Op de plek waar de placenta zat, is een wond ontstaan en die heeft tijd nodig om te genezen. Vaak verlies je in de eerste week na je bevalling het meeste bloed. Schrik niet, er kunnen stolsels bij zitten.

In het begin gebruik je speciaal kraamverband. Dit verband hoef je niet te kopen, het zit in het kraampakket. Zodra het bloedverlies minder wordt, kun je ook gewoon maandverband gebruiken. De wond heeft tijd nodig om te helen, dus het kan even duren voordat het vloeien stopt. Het bloedverlies is per persoon verschillend. Zolang je vloeit, mag je niet in bad. Je kunt ook nog even geen tampons gebruiken.

Het hoort erbij

Vloeien hoort bij het ontzwangeren. Je baarmoeder heeft, als alles goed gaat, na zes weken een nieuwe laag baarmoederslijm aangemaakt. Vanaf dat moment maakt je lichaam zich klaar voor de eerstvolgende menstruatie. Geef je borstvoeding? Dan kan het lang duren voordat je weer gaat menstrueren. Gemiddeld krijgen vrouwen die borstvoeding geven na veertien maanden weer een menstruatie. Sommige mensen beweren dat je niet zwanger kunt raken zolang je borstvoeding geeft, dat is een fabel.

tip

Het kan zijn dat je extreem veel bloed verliest doordat er iets anders aan de hand is. Bel de huisarts of de verloskundige als:

  • Je vaak meerdere grote stolsels verliest.
  • Het bloed dat je verliest (kraamvloed) een onaangename geur heeft. Het kan zijn dat het baarmoederslijmvlies is ontstoken of er een stukje van de placenta in de baarmoeder is achtergebleven.
  • Je ineens heel heftig gaat vloeien of als het vloeien plotseling compleet stopt.

7. Een pijnlijke vagina

We noemen het maar gewoon bij de naam, want ‘onderkantje’ dekt de lading ook niet echt. Als je tijdens de bevalling bent uitgescheurd of ingeknipt, dan kunnen de hechtingen of de wond voor pijn en ongemak zorgen. Ook als je niet bent gehecht, kan je vagina beurs aanvoelen.

  • Trekkerige hechtingen:
    Ga elke dag minimaal een halfuur met ontbloot onderlichaam op bed liggen. Door de lucht die erbij komt, geneest de wond sneller. Leg een matje of oude handdoek onder je billen om het bloed op te vangen. De kraamverzorgster controleert elke dag of de hechtingen goed genezen en niet ontsteken.
  • Irritatie van de hechtingen:
    Ga vijf tot tien minuten in een Biotex-badje zitten. Biotex trekt het vuil en de bacteriën uit de wond. Je maakt zo’n badje door een flinke eetlepel Biotex toe te voegen aan een laagje lauwwarm water. Daarna goed naspoelen met lauwwarm water.
  • Een beurs gevoel:
    Na de bevalling is je vagina opgezet en gezwollen. Dan is een kussentje natuurlijk heerlijk om op te zitten. Maar juist door op een harde ondergrond te gaan zitten, zoals een houten bank of stoel, verloopt de genezing sneller. Dat klinkt Spartaans, maar door de harde ondergrond druk je het vocht eruit.
  • Pijn bij het plassen:
    Als je een scheur(tje), knip of schaafwond hebt overgehouden aan de bevalling, kan plassen pijnlijk zijn. De urine zorgt voor een branderig gevoel. Hoe geconcentreerder de urine, hoe pijnlijker het voelt. Spoel je vagina na het plassen altijd na met water, dan ‘brandt’ het minder. Je spoelt zo ook meteen de hechtingen schoon. Je kunt ook spoelen met lauwwarme kamillethee: dat werkt behalve verzachtend ook ontstekingsremmend. Je kunt ook tijdens het plassen water langs je vagina laten lopen en zo de urine verdunnen.

8. Weer ongesteld

Tijdens het ontzwangeren komt je menstruatie weer op gang. Het verschilt per vrouw wanneer de eerste menstruatie zich aandient. Geef je borstvoeding? Dan laat een eerste ongesteldheid waarschijnlijk langer op zich wachten. Houd er in ieder geval rekening mee dat je toch al vruchtbaar kunt zijn.

Willen jullie vrijen en geef je borstvoeding? Dan is een condoom het handigste anticonceptiemiddel. Vraag je verloskundige, kraamverzorgende of huisarts om advies over anticonceptie na de bevalling.

Ontzwangeren: 9 dingen die je níet moet doen

Na je bevalling weer je ‘oude ik’ worden, is (helaas) niet van de één op de andere dag gebeurd. Nu je baby er is, zijn er natuurlijk heel veel geluksmomenten, maar ontzwangeren moet je niet onderschatten. Gun jezelf de tijd en verwacht niet dat je met een paar weken weer back in shape bent. Ook belangrijk: probeer niet in een van deze valkuilen te trappen.

  1. Verwacht niet dat die oude spijkerbroek meteen weer past

    Herken jij jezelf weer in de spiegel? Gemiddeld komt een vrouw tijdens haar zwangerschap 12 kilo aan en zo’n 3,5 kilo daarvan is vet. In het ideale geval zijn die kilo’s verdwenen als je stopt met borstvoeding. Inderdaad: in het ideale geval… dus het kan ook anders gaan. Misschien ben jij wel een van die vrouwen die veel meer dan 12 kilo aankomen en die maanden na hun bevalling nog niet op gewicht zijn. In dat geval: gun jezelf de tijd. Volg geen crashdieet want dat werkt averechts. Gewoon gezond eten en voldoende bewegen. En probeer genoeg te slapen. Want vermoeidheid is funest voor iedereen die wil afvallen. Als je moe bent, vraagt je lichaam om extra energie (eten!) en ben je mentaal minder sterk waardoor je eerder toegeeft aan lekkere trek (nog meer eten!).

  2. Ga niet met zware boodschappen sjouwen

    In je zwangerschap en bij je bevalling hebben je bekken en rug het zwaar te verduren gehad. Doe dus kalm aan en ga niet direct met wasmanden of boodschappen zeulen. Laat ook je omgeving weten dat je nog niet de oude bent. Zodra jij doet alsof je er weer helemaal bent, zullen je partner en kinderen weer als vanouds een beroep op je doen.

  3. Sta niet elke nacht zelf op voor je baby

    Gebroken nachten… ze kunnen je opbreken. Hoe verliefd je ook bent op je baby. Probeer daarom afspraken te maken met je partner over wie ’s nachts dienst heeft. Als je weet dat hij of zij zijn bed uit gaat voor je baby kun je gerust verder slapen. Door af en toe de hoofdverantwoordelijkheid bij je partner te leggen, kom je even uit je biologische waakstand. Heb je geen partner? Vraag dan af en toe of je ouders of vrienden kunnen bijspringen als oppas.

  4. Plas geen ‘stippeltjes’ na de bevalling

    Vroeger leerden vrouwen na hun bevalling ‘stippeltjes plassen’ om hun bekkenbodemspieren te trainen. Maar daarmee verstoor je de plasreflex: je geeft je hersenen het signaal dat je klaar bent met plassen, terwijl dat niet zo is. Na je bevalling ben je extra vatbaar voor een blaasontsteking, dus het is heel belangrijk om goed uit te plassen. Er mag geen rest-urine achterblijven.

  5. Doe geen powernap ná vier uur ’s middags

    Genoeg slapen is heel belangrijk voor kersverse moeders. Dus probeer middagdutjes te doen zolang je nachten gebroken zijn. Maar doe dat altijd vóór vier uur ’s middags: daarna wordt je dutje van je nachtrust afgetrokken.

  6. Heb niet de illusie dat je baby achterlaten bij de opvang meevalt

    Dat je een traantje wegpinkt als je je baby voor het eerst naar de oppas brengt, is niet alleen begrijpelijk maar ook fysiek verklaarbaar. Als je naar je kind kijkt, wordt hetzelfde gebied in je hersenen geprikkeld als het gebied dat actief wordt bij verliefdheid en … cocaïnegebruik! Je bent dus gewoon een beetje verliefd op en verslaafd aan je baby.

  7. Knip je haar niet (meteen) kort

    Je borstel, het doucheputje en je kussen vol haar? Dat hoort erbij. Tijdens je zwangerschap zorgen hormonen ervoor dat je minder haar verliest. Na de bevalling ga je gewoon weer haar verliezen, ook die extra haren. Rond de eerste verjaardag van je kind is je haardos weer zoals die altijd was. Even geduld dus, en géén noodzaak om voor een korte coupe te gaan. Tenzij je daar natuurlijk zelf zin in hebt.

  8. Denk niet dat je na een paar weken of maanden weer met je partner naar bed móét

    Een goede stelregel is: sowieso geen seks zolang je bloed verliest. En verder hangt alles natuurlijk af van de vraag of jij er weer aan toe bent. Uit onderzoek blijkt dat 50% van de vrouwen zes weken na de bevalling nog geen seks heeft gehad. En bij ongeveer een kwart van de pas bevallen vrouwen vindt ‘de primeur’ plaats na twee tot vier weken. Lees ook: wat als vrijen na de bevalling pijn doet?

  9. Cijfer jezelf niet weg

    Blije moeders, blije kinderen – we weten allemaal dat dat klopt. En daarom is het zo belangrijk dat je ook tijd aan jezelf blijft besteden nu je moeder bent. Natuurlijk is je baby het belangrijkste in je leven, maar verlies jezelf niet uit het oog. Je zou niet de eerste moeder zijn die zichzelf compleet wegcijfert. Zoek naar manieren waarop je kunt opladen. Voor de een is dat een dagelijkse wandeling met de hond, voor de ander een kop koffie met een vriendin.