acupunctuur zwanger

Acupunctuur tijdens zwangerschap

Acupunctuur kan zwangerschapsklachten verminderen of verhelpen én de bevalling verlichten. Ook kan het bij sommige klachten een uitkomst zijn als je geen medicijnen kunt nemen omdat je zwanger bent. Maar wat houdt het precies in en hoe werkt het?

Wat is acupunctuur?

Acupunctuur is een alternatieve behandelmethode die onderdeel uitmaakt van de traditionele Chinese geneeskunst. Bij deze geneeskunst wordt niet alleen gekeken naar een symptoom of klacht, maar naar de mens als geheel. Ook je emotionele gesteldheid, omgeving en sociale leven spelen een rol. De traditionele geneeskunst is erop gericht de harmonie in je lijf te herstellen om klachten te verhelpen en voorkomen. Dit kan bijvoorbeeld met kruiden, massagetechnieken en acupunctuur.

Waarom worden er naalden gebruikt?

Volgens de traditionele Chinese geneeskunst gaat er energie rond in je lichaam. Die energie wordt verspreid via een netwerk van energiekanalen (ook wel meridianen genoemd) die net onder de huid lopen. De meridianen zijn verbonden met alle organen en weefsels. Als de energiestroom ergens wordt geblokkeerd en niet vrij kan rondstromen, kunnen er volgens de Chinese geneeskunst klachten ontstaan. 

Een acupuncturist probeert de blokkades in die meridianen te doorbreken door dunne naaldjes te plaatsen op diverse honderden punten in je lichaam. Zo wordt de doorstroom van energie gestimuleerd óf juist geremd op plekken waar te veel energie is. Elk acupunctuurpunt heeft een ander effect. Aan de hand van je klachten, door te kijken naar je tong en door je pols te voelen bepaalt de acupuncturist welke combinatie van punten hij moet behandelen om de energiebalans in je lichaam te herstellen. 

Waarom kiezen voor acupunctuur tijdens de zwangerschap?

Je hormoonhuishouding, bloedvolume, bloeddruk, hartslag, ademhaling, de werking van je nieren en darmen… zo’n beetje álles in je lijf verandert als je zwanger bent. Ook emotioneel kan er veel met je gebeuren en vooral stress heeft invloed op je lichaam. Misschien maak je je vaak zorgen of het goed gaat met je baby of voel je stress omdat je werk te zwaar is nu je zo vermoeid bent. Deze fysieke en emotionele veranderingen kunnen de energiestroom uit balans brengen, waardoor je klachten kunt krijgen. Stress tijdens je zwangerschap, zo beperk je het. 

Veel typische zwangerschapsklachten zijn met de westerse geneeskunde niet altijd (goed) te behandelen. Denk aan: misselijkheid, vermoeidheid, migraine of bandenpijn. Ook is het beter om tijdens de zwangerschap zo min mogelijk medicijnen te nemen. Veel geneesmiddelen mag je helemaal niet gebruiken. Als je veel last van deze kwaaltjes hebt, kan acupunctuur een oplossing bieden. Lees hier: welke medicijnen kun je zonder risico slikken en welke zijn gevaarlijk voor je baby?

Wat kun je verwachten?

Acupunctuurnaalden zijn heel dun. Meestal voel je een licht prikje als ze worden geplaatst, maar het prikken moet in principe geen pijn. Ook kun je soms een tintelend gevoel voelen als het naaldje de meridiaan bereikt. Hoeveel naalden de acupuncturist gebruikt, hangt af van je klachten, maar vaak zijn het er ongeveer tien. Ze blijven een kwartier tot halfuur zitten. Als de naalden eenmaal zijn geplaatst, voel je ze meestal niet meer. 

Is acupunctuur veilig?

Acupunctuur heeft geen bijwerkingen en is veilig voor moeder en baby. Het is natuurlijk wel belangrijk dat je naar een erkende en betrouwbare acupuncturist gaat die lid is van een beroepsvereniging, liefst gespecialiseerd in de zwangerschap (zie verderop).

Werkt deze alternatieve behandelmethode echt?

Wereldwijd is er veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar acupunctuur. De werking daarvan is aangetoond, hoewel de uitkomsten per onderzoek verschillen. De Wereldgezondheidsorganisatie erkent acupunctuur als officiële geneeswijze en er zijn ook artsen en ziekenhuizen die met de techniek werken, vaak in combinatie met westerse geneeskunde. Meld je klachten wel altijd ook aan je verloskundige, gynaecoloog of huisarts en laat ze weten dat je acupunctuur probeert. 

Bij welke klachten kan acupunctuur helpen?

Acupunctuur kan de volgende klachten tijdens en na een zwangerschap helpen verminderen of laten verdwijnen:

Acupunctuur bij stuitligging

Als je baby in stuit ligt, kan een acupuncturist helpen om de baby te draaien zodat hij met zijn hoofd naar beneden gaat liggen. Dit gebeurt met moxa: een smeulende kruidenstaaf waarmee een acupunctuurpunt op je voet wordt verwarmd. Het is belangrijk om hier op tijd mee te beginnen: het liefst uiterlijk in week 34. Uit onderzoek van het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam in 2010 bleek dat de kans dat de baby met zijn hoofd naar beneden draait na moxa-behandeling toeneemt van 34% naar 66%, mits je in week 33 start. Overleg altijd eerst met je verloskundige of gynaecoloog voor je een afspraak maakt om moxa te proberen. Meer weten? Hier kun je terecht voor een moxa-behandeling. 

Acupunctuur ter voorbereiding op de bevalling

Vanaf week 37 kan acupunctuur helpen bij de voorbereiding op je bevalling. De behandelmethode kan je energie geven en helpen ontspannen, maar het zou je ook kunnen helpen om je lichaam klaar te maken voor de bevalling, zoals de rijping van de baarmoedermond. Verder kan acupunctuur ervoor zorgen dat de bevalling gaat beginnen als dit nodig is, bijvoorbeeld omdat je de 42 weken nadert of omdat je vliezen gebroken zijn. Ook kun je je lichaam ermee ondersteunen als je kunstmatig ingeleid moet worden. Vliezen gebroken? Hier moet je op letten. 

Als je acupunctuur wilt gebruiken voor je bevalling, zoek dan ruim op tijd een geschikte acupuncturist (zie verderop). Het beste kun je in week 32-34 alvast bellen om een intake-afspraak te plannen. Zo voorkom je dat je niet meer terug kunt en kan de acupuncturist op tijd beginnen met de behandeling. Ook als je pas op het laatste moment acupunctuur wilt inzetten, bijvoorbeeld om weeën op gang te brengen, is het handig om al een keer contact te hebben gehad met een acupuncturist. Hier nog 11 tips om op een natuurlijke manier weeën op te wekken.

Acupunctuur tijdens de bevalling

Sommige vrouwen laten bij hun bevalling een acupuncturist langskomen om naalden te plaatsen die de aanmaak van endorfine bevorderen. Dit helpt met ontspannen waardoor je minder pijn voelt. Ook zijn er acupunctuurpunten om de weeën te stimuleren als ze afzwakken of niet goed doorzetten. 

Acupressuur of drukpuntmassage

Misschien wil je tijdens je bevalling geen naalden in je lichaam of een acupuncturist over de vloer, maar wil je wel de voordelen van acupunctuur. Dan kun je kiezen voor acupressuur of drukpuntmassage. Door zelf op de acupunctuurpunten te drukken, kun je de aanmaak van endorfine stimuleren en sterkere of regelmatige weeën. Bij veel acupuncturisten en sommige zwangerschapscoaches en doula’s kun je leren waar op je lichaam de drukpunten zitten, welk effect ze hebben en hoe je ze zelf kunt indrukken. Als je dit consult samen met je partner doet, kan hij je tijdens de bevalling ondersteunen met een drukpuntmassage. 

Tip: pijn verlichten met een kam

Let op: probeer dit alleen tijdens de bevalling, want het kan weeën opwekken. In de vouw van je hand (waar je vingers overgaan in je handpalm) zitten acupunctuurpunten die de aanmaak van endorfine stimuleren. Tijdens de bevalling kun je een kam in je hand houden met de tanden in deze vouw. Zodra de wee begint, knijp je een beetje in de kam zodat er druk komt op de acupunctuurpunten. Het is geen wondermiddel, maar het kan de pijn echt verlichten.

Acupunctuur in de kraamtijd

Na de bevalling verandert er opnieuw veel in je lichaam en moet je herstellen. Ook dan kan acupunctuur helpen je lichaam te ondersteunen en weer in balans te brengen. Zo kan het bijvoorbeeld helpen bij: 

  • het verzachten van naweeën
  • het verbeteren van je energiepeil
  • het verminderen van sombere gevoelens 
  • de borstvoeding stimuleren als de melkproductie niet goed op gang komt of bij een borstontsteking 
  • het aanmaken van nieuw bloed (als je veel bloed bent verloren)
  • wondherstel na een keizersnede 

Wat kost een behandeling?

De tarieven verschillen per praktijk, maar meestal kost een consult zestig tot negentig euro. Vaak is het eerste consult duurder, omdat dit langer duurt vanwege de intake. De acupuncturist bespreekt je klachten en leefsituatie, voelt aan je pols en bekijkt je tong. Op basis van de gezondheidsinformatie die hij daaruit haalt, bepaalt hij je behandeling. Hoeveel consulten er nodig zijn, verschilt per persoon en per klacht. Reken erop dat je meestal een paar (vijf à zes) keer moet terugkomen. 

Hoe vind je een goede acupuncturist?

Kijk eerst of er in jouw buurt een acupuncturist zit die is gespecialiseerd in vrouwenklachten, vruchtbaarheid en zwangerschap. Misschien kan je verloskundige iemand aanraden of kun je op zwangerschapsfora of bij je zwangerschapscursus tips vragen. Check ook altijd of de acupuncturist is aangesloten bij een beroepsvereniging, zoals de NAV (Nederlandse Vereniging voor Acupunctuur), Zhong (Nederlandse Vereniging voor Traditionele Chinese Geneeskunde) of de NAAV (Nederlandse Artsen Acupunctuur Vereniging).  

Vergoeding door de zorgverzekeraar 

De meeste zorgverzekeraars vergoeden acupunctuurconsulten helemaal of gedeeltelijk als je aanvullend verzekerd bent. De acupuncturist moet dan wel aangesloten zijn bij een erkende beroepsvereniging (zie hierboven). Informeer bij je zorgverzekeraar of je zelf een acupuncturist kunt kiezen, wat de voorwaarden zijn en welk bedrag wordt vergoed.